Zagrożenia w pracy

Kontakt z pasożytami w pracy – zagrożenia i profilaktyka

Pasożyty nie znikły wraz z poprawą higieny - wciąż krążą w glebie, wodzie, u zwierząt i między ludźmi. Dla rolników, weterynarzy, pracowników odpadów i osób pracujących z dziećmi to realne, choć często pomijane ryzyko. Poniżej: jak dochodzi do zarażenia, kto jest narażony i jak prostą higieną oraz ochroną przerwać drogę pasożyta.

BP

Bruno Palatyński

BEHAPOWIEC · Specjalista BHP

5 marca 2025 6 min czytania
3 grupy

Pierwotniaki, robaki, stawonogi

ręce

Najczęstszy pośrednik zarażeń pokarmowych

zoonozy

Część pasożytów pochodzi od zwierząt

gleba

Rezerwuar wielu form inwazyjnych

Pod pojęciem pasożytów kryją się bardzo różne organizmy: pierwotniaki (np. wywołujące toksoplazmozę, lambliozę), robaki (glista, owsik, tasiemce) oraz stawonogi (kleszcze, świerzbowce). Łączy je to, że żyją kosztem żywiciela i mogą wywołać chorobę.

W pracy zarażenie następuje najczęściej drogą pokarmową - przez brudne ręce, skażoną żywność lub wodę - a także przez skórę i przez wektory (owady, kleszcze). Wiele z tych chorób to zoonozy, przenoszone od zwierząt.

TransmisjaJak dochodzi do zarażenia?

Droga pokarmowa

Brudne ręce, skażona żywność i woda, kontakt z glebą - najczęstsza droga zarażeń jelitowych.

Kontakt ze zwierzętami

Zoonozy - od zwierząt gospodarskich, domowych i ich odchodów.

Przez skórę

Niektóre larwy wnikają przez skórę przy kontakcie z glebą lub wodą.

Wektory

Kleszcze, komary i inne stawonogi przenoszą pasożyty przy ukąszeniu.

ZdrowieCzym grożą choroby pasożytnicze?

Objawy pokarmowe

Bóle brzucha, biegunki, nudności, spadek masy ciała przy zarażeniach jelitowych.

Zmiany skórne

Świąd, wykwity, świerzb i reakcje alergiczne.

Osłabienie i niedobory

Przewlekłe zarażenie prowadzi do niedokrwistości i osłabienia.

Grupy wrażliwe

Cięższy przebieg u dzieci, kobiet w ciąży (toksoplazmoza) i osób z obniżoną odpornością.

Szczególna ostrożność w ciąży: niektóre zarażenia (np. toksoplazmoza) są groźne dla płodu. Pracownice w ciąży wymagają odrębnej oceny narażenia i dostosowania zadań.

Grupy ryzykaW jakich branżach ryzyko jest największe?

  • Rolnictwo i ogrodnictwo - kontakt z glebą, nawozem naturalnym, płodami rolnymi.
  • Weterynaria i hodowla - kontakt ze zwierzętami i ich odchodami (zoonozy).
  • Gospodarka odpadami i ściekami - kontakt z materiałem silnie skażonym.
  • Praca z dziećmi - żłobki i przedszkola, gdzie łatwo o owsicę i inne zarażenia jelitowe.

ProfilaktykaJak ograniczyć ryzyko

Dokładne mycie rąk po kontakcie z glebą, zwierzętami i odpadami, przed jedzeniem. Najważniejsza bariera.
Rękawice i obuwie
Ochrona przy pracy w ziemi i ze zwierzętami; solidne obuwie chroni przed wnikaniem larw przez skórę.
Bezpieczna żywność i woda
Mycie warzyw i owoców, obróbka termiczna mięsa, czysta woda pitna.
Badania i ocena ryzyka
Badania profilaktyczne, higiena zwierząt, ujęcie zagrożenia w ocenie ryzyka; osobna ocena dla ciężarnych.

Materiał wideoHigiena rąk - pierwsza bariera

Większość zarażeń jelitowych zaczyna się od rąk. Technika mycia rąk według WHO:

WHO · wideo

Technika mycia rąk według WHO

Prawidłowe mycie i dezynfekcja dłoni krok po kroku

FAQNajczęstsze pytania

Jak najczęściej dochodzi do zarażenia pasożytem w pracy?

Najczęściej drogą pokarmową - przez brudne ręce po kontakcie z glebą, zwierzętami lub odpadami, a także przez skażoną żywność i wodę. Część pasożytów wnika przez skórę lub jest przenoszona przez wektory (kleszcze, komary).

Czym są zoonozy?

To choroby przenoszone od zwierząt na człowieka. Wiele zarażeń pasożytniczych to zoonozy - dlatego weterynarze, hodowcy i rolnicy są szczególnie narażeni.

Dlaczego ciąża wymaga szczególnej ostrożności?

Niektóre zarażenia, np. toksoplazmoza, są groźne dla płodu. Pracownice w ciąży powinny mieć odrębną ocenę narażenia i w razie potrzeby dostosowane zadania.

Jak ograniczyć ryzyko zarażenia?

Podstawą jest higiena rąk, stosowanie rękawic i obuwia ochronnego, bezpieczna żywność i woda oraz badania profilaktyczne. Zagrożenie należy ująć w ocenie ryzyka zawodowego.

Nie ma tu Twojego pytania? Odpowiadamy firmom z Szamotuł i okolic — konkretnie, bez zobowiązań.

Źródła i materiałySprawdź w wiarygodnych źródłach

Treści publikowane w tej sekcji zostały częściowo przygotowane przy wsparciu modeli językowych AI (LLM) i zweryfikowane w oficjalnych źródłach. Mimo staranności zalecamy potwierdzenie szczegółów w źródłach powyżej i konsultację z ekspertem. Artykuły mają charakter informacyjny i nie stanowią wiążących porad medycznych, prawnych ani specjalistycznych.

Kontakt z glebą, zwierzętami lub odpadami? Ujmij ryzyko w ocenie

Ocena ryzyka zawodowego, procedury higieny i szkolenia dla firm z Szamotuł i okolic. Umów bezpłatną konsultację.

Masz pytanie o BHP w swojej firmie?

Odpiszemy lub zadzwonimy.

Imię wystarczy, jeśli wolisz.
Oddzwonimy na ten numer.

Wysyłając formularz, zgadzasz się na kontakt w sprawie Twojego zapytania.